Σάββατο, 5 Ιουλίου 2008

Μόρια

Ἄκλιτα μέρη τοῦ λόγου

Μόρια

Λέγονται οἱ ἄκλιτες λέξεις, οἱ περισσότερες μονοσύλλαβες, ποὺ δὲν ἀνήκουν κανονικὰ σ’ ἕνα ὁρισμένο μέρος τοῦ λόγου. Αὐτὰ ἔχουν κυρίως ἐπιρρηματικὴ σημασία καὶ χρησιμοποιοῦνται στὸ λόγο βοηθητικά. Τέτοια εἶναι στὴν ἀρχαῖα ἑλληνικὴ τὰ ἀκόλουθα:

  1. ἐγκλιτικά: τοί, γέ, πέρ, πώ, νύν.
  2. εὐχετικό: εἴθε.
  3. δυνητικό: ἄν, ποὺ σημαίνει κάτι ποὺ μπορεὶ ἤ ποὺ μποροῦσε νὰ γίνει.
  4. αὀριστολογικό: ἄν, ποὺ εἶναι παραλλαγὴ τοῦ δυνητικοῦ ἄν καὶ σημαίνει τυχὸν ἤ ἴσως.
  5. αιτιολογικά: ἅτε, οἷον ἤ οἶον δή, οἷα ἤ οἷα δή, ποὺ συνάπτονται μὲ μτχ. καὶ σημαίνουν αἰτία πραγματική.
  6. ἀχώριστα δεικτικὰ μόρια: -δε καὶ -ί, ποὺ βρίσκονται προσκολλημένα στὸ τέλος ὁρισμένων λέξεων καὶ σημαίνουν δείξιμο: (ὁ, ἡ, τό) ὅδε, ἥδε, τόδε κτλ.
  7. ἀχώριστα προτακτικὰ μόρια: ἀ-, νη-, δυσ-, ἀρι-, ζα-, κτλ. ποὺ ποτὲ δὲ λέγονται μόνα τους, παρὰ συνηθίζονται μόνο στὴ σύνθεση ὡς πρῶτα συνθετικὰ σύνθετων λέξεων.

5 σχόλια:

Laertis είπε...

Τα θερμά μου συγχαρητήρια....!!!
Σίγουρα, λείπει μια ψηφιοποίηση της γραμματικής.
Μπορείς να κάνεις αρκετά πράγματα με αυτό το υλικό, είμαι στη διάθεσή σου.

Με τιμή,
Λαέρτης

kalliopi είπε...

Να 'σαι καλά Λαέρτη, ευχαριστώ.

~EKATH~ είπε...

καλη σου μερα!το μπλογκ σου ειναι απλα υπεροχο!ευγε!

kalliopi είπε...

Να 'σαι καλά Εκάτη, σ' ευχαριστώ.

Φροντιστήρια Γ. Παπουλάκος είπε...

Πραγματικά το blog σου είναι υπέροχο!Χρήσιμο για μαθητές και καθηγητές και σε πολυτονικό. Τί άλλο να ζητήσει ένας φιλόλογος; Σ΄ευχαριστούμε!!!